„II wojna światowa: w centrum pamięci czy w centrum sporu?” – pod tym tytułem toczyła się jedna z debat X Forum Otwartego Regionalizmu, które odbyło się w dniach 3–5 września 2026 r. w Muzeum Historycznym w Ełku. Na zaproszenie organizatorów udział w panelu wzięła dr hab. Marta Kurkowska-Budzan, prof. UJ, członkini Zarządu Łomżyńskiego Towarzystwa Naukowego im. Wagów; dyskusję prowadził Jacek Lepiarz, a obok niej głos zabrali Marcin Giełzak i Agnieszka Haska.
Forum, organizowane od 2011 r., jest ogólnopolską debatą historyków, muzealników i regionalistów. Jubileuszowa edycja, zatytułowana „Naród i regiony. Konkurencyjne opowieści?”, została zadedykowana pamięci prof. Włodzimierza Borodzieja.
W swoim wystąpieniu prof. Kurkowska-Budzan przedstawiła działalność ŁTN jako przykład roli, jaką lokalne towarzystwa naukowe pełnią w kształtowaniu pamięci o wojnie i okupacji: dokumentują świadectwa, wprowadzają źródła regionalne do obiegu naukowego i pośredniczą między historiografią a pamięcią lokalną. Wątek ten znalazł kontynuację w dyskusji po panelu: jak niewielkie towarzystwo naukowe, dysponujące skromnymi środkami, utrzymuje ciągłość pracy dokumentacyjnej i wydawniczej. W rozmowach kuluarowych powracała kwestia udziału w pracach towarzystw studentów, którzy – kształcąc się w dużych ośrodkach akademickich – angażują się w działalność naukową w rodzinnych stronach. Dla regionów takich jak ziemia łomżyńska zaangażowanie to jest czymś więcej niż formą aktywności naukowej: podtrzymuje więź młodych ludzi z miejscem pochodzenia
