15 sierpnia, w Święto Wojska Polskiego, obchodzimy rocznicę zwycięskiej Bitwy Warszawskiej 1920 roku. Z tej okazji przypominamy mało znany epizod z dziejów łomżyńskiej pamięci o bohaterach tamtej wojny.
W 1937 roku rozstrzygnięto konkurs na projekt pomnika ku czci poległych żołnierzy 33 Pułku Piechoty, który okrył się chwałą w wojnie polsko-bolszewickiej. Monument miał stanąć na placu Kościuszki w Łomży, potem rozważano jego lokalizację przy Alei Legionów. Zwycięzcą konkursu został Franciszek Habdas, wówczas świeżo upieczony absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, ASP w Krakowie oraz Akademii Sztuki w Zagrzebiu. Nagroda, niebagatelna kwota 1000 złotych, była dla młodego artysty pierwszym krokiem do kariery. W latach 50. Habdas zdobył uznanie jako rzeźbiarz i medalier; jest autorem m.in. płaskorzeźby „Otwarcie MDM” (1952), którą do dziś można oglądać w Warszawie przy placu Konstytucji.
Realizację łomżyńskiego pomnika przerwał wybuch II wojny światowej. Pozostała po nim jedynie fotografia makiety, którą prezentujemy poniżej.
Żołnierzom Wojska Polskiego stacjonującym w Łomży życzymy, aby pamięć o bohaterach 33 Pułku Piechoty była zawsze źródłem siły, a codzienna służba przynosiła satysfakcję i zasłużony szacunek.
Źródła: fotografia makiety pomnika: Archiwum Akt Nowych, sygn. 2/108/0/4/61; „Komunikat SARP. Organ Stowarzyszenia Architektów RP” 1937, nr 6/7, s. 2; M. Karczewska, M. Karczewski, Miejsca pamięci czynu niepodległościowego na północno-wschodnim Mazowszu, Białystok 2019, s. 36-39 (pełna treść opracowania: https://tiny.pl/h_9dkwf52)
