“Pan Bóg na pokój zamienił tu wojnę
I wszystko ciche i wszystko spokojne
Mrowie i piołun każdy rok rozmnaża
I wielka cisza starego cmentarza.”
(Wincenty Pol, Cicho a cicho)
W dniach 20-21 sierpnia reprezentacja Łomżyńskiego Towarzystwa Naukowego im. Wagów odwiedziła warszawskie Powązki, aby uczcić pamięć bohaterów związanych z ziemią łomżyńską i północnym Mazowszem.
Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, w kwaterze harcerskiego Batalionu „Zośka”, zapaliłyśmy znicze na grobie Tadeusza Zawadzkiego „Zośki” – w 83. rocznicę jego śmierci. Harcmistrz i żołnierz Armii Krajowej, bohater „Kamieni na szaniec”, poległ w nocy z 20 na 21 sierpnia 1943 r. podczas akcji „Taśma” pod Sieczychami na północnym Mazowszu. Światło pamięci zapłonęło również na grobie Jana Jaworowskiego „Maryśki” – łomżanina, absolwenta Liceum im. Tadeusza Kościuszki, żołnierza Batalionu „Zośka”, który 22 sierpnia 1944 r. został śmiertelnie ranny w powstańczych walkach o szpital św. Jana Bożego przy ul. Bonifraterskiej.
Odwiedziłyśmy także Stare Powązki, gdzie zapaliłyśmy światła pamięci na grobie Hanki Bielickiej, niezapomnianej aktorki związanej z Łomżą, oraz na grobach trojga łomżan zasłużonych dla polskiej kultury i tożsamości narodowej.
Profesor Piotr Bańkowski (1885–1976) – historyk literatury i archiwista, wieloletni redaktor „Archeionu”, uczestnik rewindykacji polskich dóbr kultury z ZSRR na mocy traktatu ryskiego, współzałożyciel i donator Łomżyńskiego Towarzystwa Naukowego im. Wagów – spoczywa pod pomnikiem nagrobnym odbudowanym w 2024 roku staraniem Towarzystwa i Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych. Sierpień to także jego rocznice: w dniach Powstania Warszawskiego Bańkowski ratował w Forcie Sokolnickiego najcenniejsze zasoby warszawskich archiwów i Biblioteki Narodowej. „Środa, 9 [sierpnia]. Godzina 8. Noc była okropna, tam na Warszawie. Pożary, dymy zasnuły całe miasto, pół nieba w zwałach dymu…” – notował w dzienniku, wydanym po latach jako „Archiwista na powstańczym Żoliborzu. Wspomnienia sierpień–wrzesień 1944″ (NDAP, Warszawa 2014).
Znicze zapłonęły również na grobach Marii Rychterówny (1887–1975), urodzonej w Łomży działaczki niepodległościowej, kurierki I Brygady POW i współorganizatorki strajku szkolnego 1905 roku w łomżyńskim gimnazjum żeńskim, oraz Witolda Suchodolskiego (1887–1967) urodzonego w Jeziorku, wieloletniego dyrektora Archiwów Państwowych, który ocalił dla Polski bezcenne zasoby kultury i sztuki.
Relacje filmowe z wizyty można obejrzeć na profilu Towarzystwa na Facebooku.
